Dongen,
14 juli 2012 / 2016

Tekst : Piet Eelants Met dank aan Henk oerlemans en enkele anonieme Dongenaren


VARKENSVERHAAL

Het
ligt allemaal een beetje gevoelig. Daarom zijn er geen al te schokkende plaatjes gebruikt bij deze aflevering van Week in Week uit
. Maar omdat het vermoeden bestaat dat er nog al wat carnivoren zijn
onder onze lezers is het er dan toch maar op gewaagd een hier en daar
bloederig verhaal te schrijven. Gelijk er maar even bijvertellen dat
het verhaal niet helemaal geschikt is voor zwakke magen. Er komen
hier weer enkele Dongenaren aan het woord die het fenomeen ‘Varken
aan Huis ‘mee hebben gemaakt .

Zoals
vroeger te doen gebruikelijk, woonde opoe en opa bij ons in. Over
mijn opoe wil ik het nu en nooit niet hebben. De reden zijn
persoonlijk, maar ons opa daarentegen is in het verleden meermalen
onderwerp van verhalen geweest die ik eens in een amateur-bundeltje
heb uitgegeven . Het varken en opa. Beiden zijn me dierbaar. Laten we
zeggen dat ik er mee groot ben geworden. Kort samengevat : De
vaderlijke eigenschappen en de vele wijze woorden van opa en het
vette spek van het varken. Maar we laten eerst Henk Oerlemans aan het
woord. Deze mede door deze krant bekend geworden Dongenaar doet zijn
varkensverhaal met een trant van vertellen die maar weinigen eigen
is.

“Velen
in onze buurt zoals, Koos vermeulen, Frieke Ijpelaar, Driek
Vermeulen, Pauwke Kaanters, Christ de Maaier enzovoorts hadden wel
een varken om vet te mesten. Zo ook mijn vader of liever mijn opoe
die bij ons inwoonde want die had de vergunning om een varken te
houden. In het voorjaar werd er een big gekocht bij één of andere
boer op de Breedstraat of op Dent (Eindsestraat). Dat biggetje werd
in een kooi geplaatst van twee bij anderhalve meter en daar had hij
als big een zee van ruimte. Naarmate hij groeide, werd die ruimte
steeds beperkter, en dat moest ook, want met teveel bewegingsvrijheid
zou het te lang duren voor hij vet genoeg was om geslacht te worden.
In maart werd hij gekocht en in november moest hij er aan geloven.
(geslacht worden). Mijn opoe zorgde dat hij op tijd te eten en te
drinken kreeg en ik moest in die acht à negen maanden die er tussen
de koop en de slacht van het varken zaten , zorgen dat hij eens per
week werd uitgemest en van vers stro werd voorzien. U zult het
misschien niet geloven mensen, maar in al die maanden dat ik voor dat
dier zorgde werd hij mijn beste vriend, en niet alleen die ene van
1946, maar ook alle volgende biggen. Maar over die van 1946, wil ik
toch nog even doorgaan. Het was juist dat beest dat nog steeds in
mijn herinnering voortleeft. Zoals ik al zei, hij werd mijn beste
vriendje. En toen, werd het eind oktober en kwamen de mensen uit de
buurt .Koos Vermeulen, Frieke Ijpelaar, Driek Vermeulen, Pauwke
Kaanters, en Christ de Maaier enzovoorts met de centimeter bij ons en
ze begonnen dat varken op te meten. De hoogte de breedte en de
lengte. En dan hoorde ik de ene zeggen: “Ik schat hem op zo’n
driehonderd pond” en de andere schatte hem weer iets meer of
minder. Ik als manneke van tien jaar had nog niet zo rap door dat ze
aan het raden waren wat of het varken wel zou wegen nadat ie geslacht
was. Ook wist ik toen nog niet wat ‘slachten’, eigenlijk inhield,
maar daar kwam ik snel achter. Op de de slachtdag kwamen er mannen
met een grote houten bak op hun schouders en aan de riem aan hun
middel hingen voor mij allerlei rare gereedschappen. Die rare
gereedschappen heb ik die middag heel goed leren kennen, want die
kerels gingen naar de kooi van mijn vriendje, en begonnen de planken
van de kooi los te slaan.

En wat er toen allemaal gebeurde is mij tot
op heden altijd bijgebleven. Mijn vriend het varken werd naar de
grote houten bak, die met de bodem omhoog op de werft lag gedreven en
werd toen met vereende kracht omver geworpen zodat hij op de bodem
van die bak terecht kwam. De twee kerels gingen boven op mijn
vriendje zitten en één van de twee stak een levensgroot mes in zijn
keel. Mijn vriendje spartelde en schreeuwde moord en brand, maar het
hielp hem niets. Het bloed dat uit zijn keel stroomde werd door mijn
opoe in een emmer opgevangen waar ze meteen in begon te roeren. Ze
zag dat ik vol ontzetting naar haar stond te kijken en ze troostte me
met de woorden:”Dat moet zo jongen om straks lekkere bloedworst te
kunnen maken”. Ik heb het allemaal aangezien, het uit de kooi
halen, doodsteken, het afkrabben van de haren, het op de leer
(ladder) hangen het vleeskeuren door de heer van Stokkom (overal
blauwe stempels), het afhakken door slager Corstmit, het samensmelten
van de hersenen voor de hutspot, het draaien van de zult, enzovoorts.
Ik heb dat vriendje ook nog mee opgegeten en ook alle volgende
vriendjes, maar geen van al die volgende vriendjes heb ik nog zien
slachten, want dan zorgde ik dat ik niet thuis was. Met dit verhaal
wil ik zeggen dat niet alle herinneringen onder de noemer ‘prettig’
gerangschikt kunnen worden. “

In
een adem vertelde Henk zijn verhaal en ik heb ademloos zitten
luisteren. Één groot déjà vu ,want even terug
naar ons ‘ eigen ‘ varken… Mijn opa verzorgde het varken.Ik kan het
weten want meestal was ik er bij. De nadruk kan best op ‘zorgen’
gelegd worden. Het woord zou vervangen kunnen worden met
‘vertroetelen’. Met nog andere woorden : een mens zou zo’n verzorging
als ruim kunnen interpreteren en er van kunnen leren en genieten
.Elke dag stond opa vroeg op, deed z’n klompen aan om naar de
varkensschuur te lopen waarna hij die klompen verving met de altijd
dan nog schone laarzen. Hij baggerde dan met grote stappen door het
speciaal door hem aangelegde moddergedeelte van het varkensverblijf,
waar ook het varken zich meestal bevond. De begroeting was
allervriendelijkst. Met luid geknor kreeg opa altijd een grote
varkenssnuit tegen zijn benen , hetgeen menig maal resulteerde in een
modderbad voor opa zelf, maar opa was niet voor een gat of door het
varken te vangen. Op een verhoog lag altijd voldoende stro. Opa
zorgde dat dat strooi ook droog bleef ,door een water -en eigenlijk-
ook een moddervrije zone te creëren in het hok . Dan maakte hij de
drinkbak van het varken schoon en verzag de bak van fris water uit de
kraan die er boven hing. De drinkbak is eigenlijk nog een apart
verhaal. Hij had die ooit een zelf gemaakt van beton en aan de
binnenkant met oude tegeltjes beplakt. Gewoon hygiënisch dus.

Na
het ontbijt was zowel opa en het varken tevreden. s- Middags kreeg
het varken schillen van appels en aardappelen vermengd met meel en
het avondeten was warm ,net als dat van ons. In een grote ketel begon
opa zo rond vijf uur aan het koken. Van de boeren in de omgeving
mocht ie de overschot van de aardappeloogst gebruiken.Dat waren
meestal kleine krieltjes die ‘door de riek van de boer ‘gevallen
waren. Hij kookte die met schil en al, deed er weer meel bij en
onafgewerkte bruine suiker die hij van de suikerfabriek kreeg. Het
varken was er dol op en- stiekem – mijn zussen en ik ook. We namen
wel eens de vrijheid om voor het eten wat vóór te eten van die
aardappeltjes. De schil eraf en wat zout erop. Heerlijk. Niet te veel
,want opa kon ook steng zijn. Hij verzorgde het varken en kookte
daarvoor om resultaat te hebben. Het resultaat van het verzorgen van
het varken bleek in oktober. Dan werd het geslacht – terwijl opa
even het dorp in moest – . Hij had het maar slecht mee op zo’n dag
maar werd weer blij als ie in Oosterhout op de Heuvel de zaterdag
daarna een nieuw biggetje kon kopen op de ‘ varkensmart’ .

Oktober
was een leuke maand verder. We hadden weer volop te eten en konden
zelfs wat onderdelen van het vetgemeste varken verkopen , zoals zult
, bloedworst en droge worst. De ‘Kaoikes’ werden verdeeld onder de
kinderen van de buurt en straatvoetbal geschiedde een tijd lang met
de varkensblaas.

Tekst
: Piet Eelants Met dank aan Henk oerlemans en enkele anonieme
Dongenaren

©
dongenhomespot.nl 2012 / 2016

Dongenhomespot
heeft haar best gedaan om alle informatie die gebruikt is in dit
artikel te verifiëren op waarheid en rechthebbende schrijvers of
instanties . Zijn er desondanks belanghebbende die dienen vermeldt te
worden als bron bij de publicatie van dit artikel wordt gevraagd zich
bij de uitgever van dit artikel te melden

Aanbevolen artikelen

1 Reactie

  1. Een prachtig verhaal uit een mooie ouwe doos ..

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *